Spółka komunalna a VAT od rekompensaty: WSA w Gliwicach uchylił interpretację KIS

29 września 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wydał wyrok w sprawie I SA/Gl 290/26. Uchylił w nim interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 16 stycznia 2026 r. (nr 0111-KDIB3-2.4012.851.2025.3.SR), według której spółka komunalna otrzymująca od gminy rekompensatę za zadania własne gminy prowadzi działalność gospodarczą i jest podatnikiem VAT. Reprezentowałem w tej sprawie skarżącą spółkę.

Wyrok jest nieprawomocny. Sąd uznał, że organ nie mógł uznać rekompensaty za wynagrodzenie podlegające VAT bez zbadania modelu finansowania, roli spółki w realizacji zadań publicznych i skutków dla konkurencji.

Stan faktyczny w skrócie

Spółka, w której 100% udziałów ma gmina, wykonuje na podstawie umowy powierzenia zadania własne gminy: utrzymanie zieleni, całoroczne utrzymanie dróg oraz czystości i porządku. Jej koszty wraz z rozsądnym zyskiem pokrywa gmina w formie rekompensaty, o której mowa w decyzji Komisji Europejskiej z 20 grudnia 2011 r. (usługi SGEI).

Spółka zapytała, czy w tym zakresie prowadzi działalność gospodarczą (art. 15 ust. 2 ustawy o VAT), czy działa w charakterze organu władzy publicznej (art. 15 ust. 6) oraz czy przysługuje jej prawo do odliczenia VAT naliczonego.

Stanowisko KIS

Organ uznał, że spółka jest odrębnym podmiotem prawa handlowego, a rekompensata stanowi zapłatę za usługi świadczone na rzecz gminy. W jego ocenie spółka nie jest adresatem art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, więc powinna naliczać VAT należny i może odliczać VAT naliczony.

Rozstrzygnięcie sądu

Sąd uchylił interpretację w całości. Najważniejsze motywy:

• Związek z płatnością nie przesądza o odpłatności. Sąd przyznał, że istnieje bezpośredni związek między rekompensatą a świadczeniem. Z orzecznictwa TSUE wynika jednak, że samo to nie przesądza o gospodarczym charakterze działalności i opodatkowaniu VAT. Trzeba zbadać okoliczności, w jakich usługa jest świadczona.
• Model finansowania ma znaczenie. Rekompensata z decyzji Komisji jest kalkulowana kosztowo, przy ograniczonym ryzyku i rozsądnym zysku. Sąd podkreślił, że nie jest to wynagrodzenie rynkowe, lecz element kalkulacyjny rekompensaty kosztów usługi publicznej.
• Braki w analizie organu. KIS nie przeanalizował charakteru rekompensaty. Nie zbadał też, czy spółka na podstawie umowy dysponuje jakąkolwiek prerogatywą władztwa publicznego i czy wyłączenie tej działalności z opodatkowania nie spowoduje znaczących zakłóceń konkurencji. Dopiero taka analiza pozwala ocenić, czy zastosowanie ma art. 15 ust. 6 ustawy o VAT.
• Szerokie rozumienie władztwa publicznego. Sąd, powołując się na wyrok NSA z 15 maja 2026 r. (I FSK 1687/23), wskazał, że władza publiczna obejmuje także „miękkie” kompetencje, w tym działalność innych podmiotów prawa publicznego realizujących zadania publiczne. Forma prawna spółki nie jest przesądzająca.
• Braków uzasadnienia nie można uzupełniać w odpowiedzi na skargę. Sąd uznał za niedopuszczalne, by organ dopiero na tym etapie analizował charakter rekompensaty.
• Uchylenie w całości. Odpowiedź na pytanie o odliczenie VAT naliczonego jest ściśle związana z odpowiedziami na pytania pierwsze i drugie. Uchylenie tylko części interpretacji mogłoby doprowadzić do wydania nowej, wewnętrznie sprzecznej interpretacji.

Tło orzecznicze

Sąd oparł się na wyroku NSA w składzie siedmiu sędziów z 22 września 2025 r. (I FSK 678/21) oraz na wyrokach TSUE w sprawach C-174/14 (Saudaçor), C-182/17 (Nagyszénás), C-616/21 i C-612/21.

Dlaczego to ważne

Wyrok pokazuje, że w sprawach rekompensat dla spółek komunalnych organ nie może poprzestać na stwierdzeniu, że spółka jest odrębnym podmiotem, a płatność wiąże się ze świadczeniem. Musi zbadać model finansowania, rolę spółki w realizacji zadań publicznych i skutki dla konkurencji. Dla spółek komunalnych i gmin jest to istotny argument w sporach o VAT od rekompensat i związane z nimi odliczenia.

Wyrok jest nieprawomocny. Spodziewam się, że organ złoży skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, więc ostateczna ocena sprawy może się zmienić. Po zapoznaniu się z dalszym przebiegiem postępowania zaktualizuję ten wpis.

Pełna treść wyroku (zanonimizowana) jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: wyrok WSA w Gliwicach z 29 września 2026 r., I SA/Gl 290/26.

Opis ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każdy stan faktyczny wymaga indywidualnej analizy.

Dla spółek komunalnych i gmin

Zajmuję się doradztwem podatkowym dla spółek komunalnych i jednostek samorządu terytorialnego oraz prowadzę szkolenia z tego zakresu. Program o rekompensacie, VAT i KSeF: Szkolenie: rekompensata, VAT i KSeF w spółkach komunalnych. Materiały dla uczestników wykładów: Po wykładzie: spółki komunalne. Jeśli chcesz omówić sytuację swojej spółki lub gminy, napisz do mnie.