§ 3 · Prawo AI
Artykuł 1. AI już działa w Twojej organizacji.
Pytanie brzmi: kto za nią odpowiada. Pomagam ustalić, co jest dozwolone, kto zatwierdza wyniki i jak opisać to w umowach, politykach i procedurach. Prowadzę też przez wdrożenie: od wykazu narzędzi, przez zasady i umowy, po szkolenie zespołu i późniejszy przegląd. Z perspektywy radcy prawnego i doradcy podatkowego.
Audyt prawny wykorzystania AI w organizacji
Ustalam, jakie narzędzia AI faktycznie są używane (także te, o których zarząd nie wie), na jakich danych i w jakich procesach. Oceniam ryzyka na gruncie AI Act, RODO, tajemnicy przedsiębiorstwa i prawa autorskiego. Efektem jest pisemny raport z rekomendacjami.
- Stan faktyczny
- Pracownicy korzystają z darmowych narzędzi AI. Nikt nie prowadzi wykazu, a zasady nie są spisane.
- Ryzyko
- Wyciek danych klientów lub tajemnicy firmy, brak podstawy prawnej przetwarzania, odpowiedzialność za błędny wynik.
- Rekomendacja
- Wykaz narzędzi i procesów, ocena ryzyka dla każdego z nich, lista zmian do wdrożenia w kolejności ważności.
Polityka i regulamin korzystania z AI
Przygotowuję politykę, którą da się stosować: katalog narzędzi dozwolonych i zabronionych, kategorie danych, których nie wolno wprowadzać, zasady weryfikacji wyników, odpowiedzialność i postępowanie w razie incydentu. Dostosowuję też klauzule w umowach o pracę, kontraktach B2B i umowach z klientami.
- Stan faktyczny
- Zarząd chce uporządkować korzystanie z AI, ale nie wie, od czego zacząć i jak to wprowadzić pracownikom.
- Ryzyko
- Zakaz „na papierze”, którego nikt nie zna. Albo brak zasad i domyślna zgoda na wszystko.
- Rekomendacja
- Krótka polityka dopasowana do firmy, wzory klauzul i krótkie szkolenie, które ją wprowadza w życie.
Umowy z dostawcami AI i umowy IT
Przegląd i negocjowanie umów z dostawcami narzędzi AI, integratorami i software house’ami: odpowiedzialność za błędy, dane i podprocesorzy, prawa do wyników, poziom usług, zakończenie współpracy i zwrot danych.
- Stan faktyczny
- Firma kupuje narzędzie AI lub zamawia wdrożenie, a umowa pochodzi z szablonu dostawcy.
- Ryzyko
- Odpowiedzialność ograniczona do symbolicznej kwoty, niejasne prawa do wyników, dane klientów u podprocesorów bez kontroli.
- Rekomendacja
- Lista zapisów do zmiany, propozycje brzmienia i ocena, które ryzyka można zaakceptować świadomie.
Opinie prawne w konkretnych pytaniach
Pisemna odpowiedź na pytanie, które dziś zadaje zarząd lub rada nadzorcza: „czy możemy tego użyć”, „kto odpowiada za błąd modelu”, „czy musimy poinformować klienta”, „co z danymi osobowymi”.
Szkolenia i wykłady
Szkolenia wewnętrzne dla zespołów, kadry zarządzającej, zarządów i rad nadzorczych. Wspierają też obowiązek dbania o kompetencje pracowników w zakresie AI (art. 4 AI Act). Zakres sprawdzam w aktualnym brzmieniu przepisów. Tematy i program.
AI a podatki i księgowość
To miejsce, w którym łączą się obie moje specjalizacje: procedury weryfikacji wyników generowanych przez AI w rozliczeniach, zasady wprowadzania danych klientów do narzędzi, odpowiedzialność biura rachunkowego i kierownika jednostki oraz podatkowe rozliczenie wydatków na AI.
- Stan faktyczny
- Księgowy sprawdza przepis lub przygotowuje pismo z pomocą modelu językowego.
- Ryzyko
- Nieaktualny lub zmyślony przepis, wyciek danych, błąd w deklaracji, spór o odpowiedzialność.
- Rekomendacja
- Zasady weryfikacji („człowiek zatwierdza”), lista kontrolna i klauzule w umowach z klientami.
Droga wdrożenia
Jak wdrażać AI w organizacji, krok po kroku
Nie trzeba zaczynać od ogromnego projektu. Poniższa kolejność sprawdza się w firmach i w instytucjach publicznych. Można wykonać cały cykl albo zamówić pojedynczy krok.
- WykazJakie narzędzia AI są używane, przez kogo, w jakich procesach i na jakich danych. Także te, których nikt nie zgłosił.
- Ocena ryzykaKlasyfikacja na gruncie AI Act, RODO, tajemnicy przedsiębiorstwa i prawa autorskiego. Ustalenie, kto jest dostawcą, a kto podmiotem stosującym.
- Zasady i umowyPolityka korzystania z AI, klauzule w umowach z pracownikami, klientami i dostawcami, procedura na wypadek incydentu.
- LudzieSzkolenie zespołu i zasada „człowiek zatwierdza”: ktoś imiennie odpowiada za wynik, zanim opuści organizację.
- PrzeglądCykliczna aktualizacja, bo narzędzia i przepisy zmieniają się szybciej niż procedury.
Każdy krok kończy się dokumentem, który można pokazać zarządowi, radzie nadzorczej, kontrahentowi albo kontrolerowi. Zakres i tryb pracy ustalamy na początku pisemnie.
Narzędzie
Zacznij od kreatora: czy to w ogóle AI z AI Act?
Osiem pytań o Twoje narzędzie i wstępna orientacja: system AI, rola, zakazy, wysokie ryzyko, przejrzystość. Bezpłatnie, bez wysyłania danych.
Chcesz sprawdzić, jak AI działa w Twojej organizacji?
Napisz, w jakiej branży działa organizacja i z jakich narzędzi korzystacie. Zaproponuję zakres pierwszego kroku.
Pytania do materiałów i o AI: ai@kloskowski.pl